Tak. Pracodawca musi zapewnić pracownikom wodę zdatną do picia przez cały rok, niezależnie od pory roku, temperatury i rodzaju wykonywanej pracy. Wynika to z przepisów BHP, a nie z dobrej woli pracodawcy. Woda powinna być dostępna nieodpłatnie i w ilości odpowiadającej rzeczywistym potrzebom pracowników. W określonych warunkach pracodawca musi zapewnić także dodatkowe napoje profilaktyczne.
Woda pitna a napoje profilaktyczne – jaka jest różnica?
Podstawowy obowiązek dotyczy wszystkich pracowników. Każda osoba powinna mieć dostęp do wody zdatnej do picia, także w biurze, magazynie czy zakładzie, w którym nie występują upały. Z kolei napoje profilaktyczne są dodatkowym świadczeniem przewidzianym dla osób pracujących w warunkach szczególnie uciążliwych.
Obowiązek zapewnienia wody wynika z § 112 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP. Napoje profilaktyczne reguluje natomiast art. 232 Kodeksu pracy oraz rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów.
| Rodzaj napoju | Kiedy wymagane? | Podstawa prawna |
|---|---|---|
| Woda zdatna do picia | Przez cały rok, dla wszystkich pracowników | § 112 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP |
| Napoje profilaktyczne | Przy pracy w warunkach szczególnie uciążliwych, po spełnieniu określonych kryteriów | Art. 232 Kodeksu pracy oraz rozporządzenie w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów |
Woda i napoje profilaktyczne muszą być wydawane nieodpłatnie. Pracodawca nie może zastąpić ich wypłatą pieniędzy ani dodatkiem do wynagrodzenia. Przepisy wymagają rzeczywistego zapewnienia napoju, z którego pracownik może skorzystać podczas pracy.
Kiedy pracodawca musi zapewnić napoje profilaktyczne?
Dodatkowy obowiązek pojawia się wtedy, gdy warunki pracy powodują zwiększone zapotrzebowanie na płyny albo obciążają organizm niską lub wysoką temperaturą. Dotyczy to między innymi następujących sytuacji:
- Praca na otwartej przestrzeni przy temperaturze otoczenia poniżej 10°C lub powyżej 25°C.
- Praca na stanowisku, na którym temperatura wynikająca z warunków atmosferycznych przekracza 28°C.
- Praca w gorącym mikroklimacie, gdy wskaźnik obciążenia termicznego WBGT przekracza 25°C.
- Praca w zimnym mikroklimacie, gdy wskaźnik siły chłodzącej powietrza WCI przekracza 1000.
- Wysiłek fizyczny powodujący w ciągu zmiany efektywny wydatek energetyczny powyżej 1500 kcal, czyli 6280 kJ, u mężczyzn albo powyżej 1000 kcal, czyli 4187 kJ, u kobiet.
Rodzaj napoju powinien odpowiadać warunkom pracy. Przy wysokiej temperaturze powinien być odpowiednio chłodny, a przy pracy w zimnym mikroklimacie – ciepły. W gorącym mikroklimacie przepisy przewidują napoje wzbogacone w sole mineralne i witaminy. Napoje muszą być dostępne w czasie całej zmiany i w ilości zaspokajającej potrzeby pracowników.
Jak pracodawca może zapewnić wodę?
Przepisy nie narzucają jednej formy dostarczania wody. Może to być woda z kranu, jeśli instalacja zapewnia wodę zdatną do picia, woda butelkowana albo dystrybutor. W przypadku pracy w terenie pracodawca powinien zorganizować dowóz wody do miejsca wykonywania obowiązków.
Źródło wody powinno znajdować się nie dalej niż 75 metrów od stanowiska pracy. Nie chodzi więc tylko o formalne posiadanie wody w zakładzie, lecz o jej realną dostępność dla pracownika. Jeżeli zapasy są niewystarczające albo dostęp do punktu poboru jest utrudniony, obowiązek może nie zostać prawidłowo wykonany.
Dozwolone sposoby zapewnienia wody obejmują:
- Dystrybutor wody ustawiony w łatwo dostępnym miejscu.
- Wodę butelkowaną uzupełnianą w sposób zapewniający ciągłość dostaw.
- Kran podłączony do instalacji dostarczającej wodę zdatną do picia.
- Dostarczenie wody bezpośrednio na miejsce pracy, gdy pracownicy wykonują obowiązki poza siedzibą firmy.
Jeżeli jako źródło wody wykorzystywana jest instalacja zakładowa, pracodawca powinien mieć podstawy do uznania jej za bezpieczną do spożycia. Stan rur i instalacji wewnętrznej może wpływać na jakość wody, dlatego w razie wątpliwości należy sprawdzić jej przydatność do picia.
Co grozi za brak wody w pracy?
Brak dostępu do wody zdatnej do picia jest naruszeniem przepisów BHP. Dotyczy to także sytuacji, w której pracodawca zapewnia wodę tylko latem, ogranicza jej ilość albo proponuje pracownikom pieniądze zamiast napoju. W warunkach uzasadniających wydawanie napojów profilaktycznych naruszeniem będzie również ich niezapewnienie.
Pracownik może zgłosić problem przełożonemu, osobie odpowiedzialnej za BHP lub działowi kadr. Jeśli pracodawca nie reaguje, sprawą może zająć się Państwowa Inspekcja Pracy. Kontrola PIP może zakończyć się zastosowaniem środków przewidzianych za naruszenie praw pracownika, w tym karą grzywny.
Woda zdatna do picia jest obowiązkowym, całorocznym elementem organizacji pracy. Napoje profilaktyczne dochodzą wtedy, gdy temperatura, mikroklimat lub wysiłek fizyczny spełniają warunki określone w przepisach. Żadnego z tych obowiązków nie można zastąpić ekwiwalentem pieniężnym.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W przypadku sporu lub wątpliwości dotyczących konkretnego stanowiska pracy warto skonsultować się ze specjalistą ds. BHP albo prawnikiem.
