Niedziela, 22 listopada 2026 Imieniny: Cecylia, Stefan, Wszemiła Redakcja Kontakt
Rekrutacja i CV

Jak uzyskać referencje w procesie rekrutacji?

Autor: Redakcja biznes-monitor.pl Publikacja: 21 listopada 2026 4 min czytania
Osoba podczas rozmowy kwalifikacyjnej w biurze

Referencje w procesie rekrutacji uzyskasz, wybierając osobę, która dobrze zna Twoją pracę, prosząc ją wcześniej o zgodę, przekazując informacje o stanowisku i ustalając dogodną formę kontaktu. Referencje nie są obowiązkowe, dlatego cała procedura powinna opierać się na dobrowolności, szacunku i ochronie danych osobowych.

Dlaczego referencje są ważne i czy są obowiązkowe?

Referencje uzupełniają informacje z CV i rozmowy kwalifikacyjnej. Pozwalają rekruterowi sprawdzić, jak pracowałeś w zespole, za jakie zadania odpowiadałeś i jak wyglądała współpraca z przełożonymi lub klientami. Nie zastępują jednak rozmowy, testu kompetencji ani oceny doświadczenia.

Były pracodawca nie ma prawnego obowiązku wystawienia referencji. Nie musisz więc zdobywać ich za wszelką cenę ani traktować ich braku jako porażki. To uprzejmość i dobrowolna forma wsparcia kandydata. Zgodnie z zasadami ochrony danych osobowych nie podawaj danych kontaktowych żadnej osoby bez jej wcześniejszej zgody. RODO chroni także osoby, które mogłyby zostać niespodziewanie skontaktowane przez rekrutera.

Kogo wybrać do udzielenia referencji?

Najlepszy referent to niekoniecznie osoba zajmująca najwyższe stanowisko. Liczy się przede wszystkim to, czy znała Twoją pracę na tyle dobrze, aby rzeczowo opisać Twoje kompetencje, sposób działania i osiągnięcia. Dobrze, jeśli współpraca miała miejsce stosunkowo niedawno i dotyczyła obszaru związanego ze stanowiskiem, o które się ubiegasz.

W pierwszej kolejności rozważ:

  • Bezpośredniego przełożonego – może opowiedzieć o Twoich wynikach, odpowiedzialności i rozwoju zawodowym.
  • Lidera projektu lub menedżera innego działu – to dobre rozwiązanie, gdy pracowaliście razem przy konkretnym przedsięwzięciu.
  • Współpracownika – szczególnie wtedy, gdy przyszłe stanowisko wymaga komunikacji, pracy zespołowej lub współpracy między działami.
  • Mentora, wykładowcę albo opiekuna wolontariatu – takie osoby mogą potwierdzić kompetencje osób rozpoczynających karierę.

Unikaj wskazywania kogoś, kto zna Cię tylko z krótkiego, okazjonalnego kontaktu. Nie wybieraj też osoby wyłącznie dlatego, że ma wysoką pozycję. Ogólna pochwała od kogoś, kto nie potrafi podać konkretnych przykładów, będzie mniej przekonująca niż rzeczowa opinia bezpośredniego współpracownika.

Jak przygotować referenta do kontaktu z rekruterem?

Najpierw skontaktuj się z wybraną osobą i spokojnie wyjaśnij, o jakie stanowisko się ubiegasz. Możesz napisać wiadomość lub zadzwonić. Nie stawiaj byłego przełożonego przed faktem dokonanym, na przykład przez przekazanie jego numeru bez uprzedzenia. Zapytaj, czy zgadza się na kontakt i czy woli rozmowę telefoniczną, czy korespondencję e-mailową.

Cały proces może przebiegać w następującej kolejności:

  1. Wybierz osobę, która rzeczywiście zna Twoją pracę i ma z nią aktualne doświadczenie.
  2. Poproś ją o zgodę na udzielenie referencji oraz na przekazanie danych kontaktowych rekruterowi.
  3. Przekaż nazwę stanowiska, nazwę firmy i przewidywany termin kontaktu.
  4. Wyślij opis najważniejszych obowiązków oraz przypomnij projekty lub osiągnięcia związane z rekrutacją.
  5. Ustal, które informacje warto szczególnie podkreślić, pozostawiając referentowi swobodę w formułowaniu opinii.
  6. Po zakończeniu procesu podziękuj za poświęcony czas i poinformuj o wyniku rekrutacji.

Przed podaniem danych kontaktowych sprawdź jeszcze kilka kwestii:

  • Czy referent wyraźnie zgodził się na kontakt?
  • Czy zna stanowisko, na które aplikujesz?
  • Czy otrzymał zakres obowiązków lub ogłoszenie rekrutacyjne?
  • Czy wie, kto i w jakiej formie może się z nim skontaktować?
  • Czy przekazałeś mu prawdziwe informacje o swoim doświadczeniu i osiągnięciach?

Takie przygotowanie nie oznacza pisania referencji za drugą osobę. Przesyłanie gotowej „laurki” do podpisu może obniżyć wiarygodność opinii. Chodzi raczej o odświeżenie kontekstu i ułatwienie referentowi udzielenia konkretnej odpowiedzi.

Referencje pisemne czy ustne – co jest lepsze?

Referencje pisemne mogą być przydatne jako dokument potwierdzający współpracę, zakres zadań lub osiągnięcia. Ich ograniczeniem jest jednak to, że często mają ogólną, bardzo pozytywną formę. Rekruter nie może dopytać o szczegóły ani sprawdzić, jak referent rozumie użyte sformułowania.

Rozmowa telefoniczna daje większą możliwość dopasowania pytań do stanowiska. Rekruter może poprosić o przykłady, zapytać o sposób pracy kandydata i lepiej ocenić kontekst wypowiedzi. Ton głosu czy zawahanie nie są dowodem negatywnej opinii, ale mogą skłonić do dodatkowych pytań. Z tego powodu referencje ustne bywają dla pracodawcy bardziej użyteczne niż standardowy dokument.

Najbardziej wiarygodna referencja nie musi być bezkrytyczną pochwałą. Rzeczowa opinia, która pokazuje mocne strony i obszary wymagające rozwoju, zwykle brzmi bardziej autentycznie niż przesadnie idealna „laurka”.

Przekazując numer telefonu lub adres e-mail referenta, uzyskaj jego zgodę. Dotyczy to także sytuacji, w której rekruter prosi Cię o referencje na późniejszym etapie rekrutacji. Nie zakładaj, że dawna zgoda na kontakt oznacza zgodę na każdy kolejny proces. Jeśli pracodawca chce samodzielnie kontaktować się z byłymi pracodawcami, powinien działać transparentnie i respektować zasady RODO oraz ograniczenia dotyczące danych kandydata.

Jak zachować dobre relacje po uzyskaniu referencji?

Podziękuj referentowi niezależnie od wyniku rekrutacji. Krótka wiadomość po rozmowie pokazuje, że szanujesz jego czas i traktujesz relację zawodową długofalowo. Jeśli otrzymasz pracę, poinformuj go o tym. Jeśli proces zakończy się odmową, również możesz przekazać krótką informację bez wywierania presji.

Referencje są elementem profesjonalnej sieci kontaktów, a nie prośbą o przysługę za wszelką cenę. Najlepszą strategią pozostaje uczciwa współpraca, kultura osobista przy rozstaniu i kontakt z osobami, które mogą opisać Twoją pracę konkretnie oraz zgodnie z prawdą.


Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W przypadku wątpliwości dotyczących przetwarzania danych osobowych skonsultuj się z prawnikiem lub specjalistą ds. ochrony danych.

Redakcja biznes-monitor.pl

Zespół redakcyjny biznes-monitor.pl dzieli się wiedzą i praktycznymi poradami na temat rekrutacji, tworzenia CV, rozwoju zawodowego, pracy w firmie, LinkedIn i delegacji. Pomagamy czytelnikom rozwijać karierę, zdobywać nowe umiejętności i odnajdywać się w świecie pracy.

569 opublikowanych artykułów zobacz wszystkie

Przeczytaj też

Spis treści · 5 sekcji