Zmiana pracy – jak się zabezpieczyć przed podjęciem decyzji?

Nie składaj wypowiedzenia na podstawie ustnej obietnicy ani ogólnego maila. Najpierw uzyskaj od przyszłego pracodawcy konkretny dokument – najlepiej umowę o pracę z późniejszym terminem rozpoczęcia albo precyzyjną promesę zatrudnienia.

Umowa z odroczonym terminem czy promesa?

Przy długim, na przykład trzymiesięcznym, okresie wypowiedzenia najbezpieczniej podpisać właściwą umowę o pracę jeszcze przed odejściem z obecnej firmy. Można w niej wskazać, że stosunek pracy rozpocznie się dopiero po zakończeniu dotychczasowego zatrudnienia.

Drugą możliwością jest promesa zatrudnienia, czyli umowa przedwstępna dotycząca zawarcia przyszłej umowy o pracę. Jej podstawą są przepisy Kodeksu cywilnego o umowie przedwstępnej. Oba dokumenty dają większą ochronę niż rozmowa telefoniczna lub wiadomość z gratulacjami, ale nie mają takiego samego skutku prawnego.

Umowa o pracę z przyszłą datą rozpoczęcia jest zwykle mocniejszym rozwiązaniem. Powinna zawierać między innymi rodzaj pracy, miejsce jej wykonywania, wynagrodzenie, wymiar czasu pracy i termin rozpoczęcia. Sam fakt podpisania umowy nie oznacza jednak zatrudnienia bez możliwości rozwiązania. Pracodawca może później wypowiedzieć umowę na zasadach określonych w Kodeksie pracy.

Promesa nie jest stuprocentową gwarancją zatrudnienia. Jej wartość zależy od tego, czy jasno wynika z niej obowiązek zawarcia umowy o pracę, a także od tego, czy określono jej najważniejsze warunki. Ogólny list intencyjny albo zdanie „planujemy zatrudnienie” może nie wystarczyć.

Co powinien zawierać dokument?

Im bardziej szczegółowe są ustalenia, tym łatwiej wykazać, co strony rzeczywiście uzgodniły. W promesie lub umowie warto jasno wskazać:

• Stanowisko – nazwa stanowiska albo konkretny rodzaj powierzanej pracy.
• Wynagrodzenie – kwota, waluta i podstawowe składniki wynagrodzenia.
• Termin rozpoczęcia pracy – konkretna data, a nie określenie „po zakończeniu okresu wypowiedzenia”.
• Wymiar czasu pracy – na przykład pełny etat lub wskazana część etatu.
• Miejsce pracy – adres, obszar wykonywania pracy albo uzgodniony model pracy zdalnej.
• Termin zawarcia umowy docelowej – jeżeli dokument jest promesą, a nie gotową umową o pracę.
• Podpisy lub potwierdzenie obu stron – najlepiej na jednym dokumencie, choć znaczenie dowodowe może mieć także podpisany skan lub spójna korespondencja elektroniczna.

W promesie można rozważyć karę umowną za odmowę zawarcia umowy o pracę. Powinna być określona kwotowo albo według jasnego sposobu obliczenia, z opisem sytuacji, w której staje się należna. Nie jest jednak automatycznym i pewnym zabezpieczeniem. Kara umowna w prawie cywilnym dotyczy przede wszystkim zobowiązań niepieniężnych, a postanowienia związane z relacją pracowniczą mogą wymagać indywidualnej oceny. Nie należy kopiować przypadkowego wzoru bez sprawdzenia jego treści.

W razie wycofania oferty możliwe może być dochodzenie odszkodowania, ale zakres roszczeń zależy od dokumentu, poniesionej szkody i okoliczności sprawy. Przed złożeniem wypowiedzenia zachowaj więc ofertę, korespondencję, projekty umów i wiadomości dotyczące daty rozpoczęcia pracy. Po rozmowie telefonicznej warto wysłać krótkie podsumowanie mailowe i poprosić o potwierdzenie.

Na jakie sygnały zwrócić uwagę?

Odmowa podpisania jakiegokolwiek dokumentu przed złożeniem wypowiedzenia to istotny sygnał ostrzegawczy. Nie musi oznaczać złej woli, ale oznacza, że większość ryzyka pozostaje po stronie kandydata.

Podobnie należy traktować zwlekanie z przekazaniem warunków, unikanie informacji o wynagrodzeniu lub terminie rozpoczęcia oraz zastępowanie konkretnej oferty ogólnym listem intencyjnym. Jeżeli przyszły pracodawca nie chce potwierdzić podstawowych ustaleń na piśmie, rozsądnie jest wstrzymać się ze złożeniem wypowiedzenia.

Gdy oferta zostanie wycofana mimo wcześniejszych ustaleń, zabezpiecz całą dokumentację i nie usuwaj korespondencji. Znaczenie będzie miało to, czy zawarto umowę o pracę, promesę, czy jedynie prowadzono negocjacje. Przy większej szkodzie finansowej warto skonsultować dokumenty z prawnikiem.

Co z okresem wypowiedzenia?

Dokument od nowego pracodawcy nie skraca automatycznie okresu wypowiedzenia u obecnego. Jeżeli chcesz odejść wcześniej, możesz zaproponować rozwiązanie umowy za porozumieniem stron. Wymaga ono zgody obecnego pracodawcy, więc nie jest uprawnieniem, które można zastosować jednostronnie.

Przed podpisaniem porozumienia sprawdź, czy ustalona data zakończenia pracy jest zgodna z terminem rozpoczęcia u nowego pracodawcy. Najbezpieczniej nie przyspieszać odejścia, dopóki warunki nowego zatrudnienia nie są potwierdzone w konkretnym dokumencie.

Czy jesteś gotowy na złożenie wypowiedzenia?

Przed podjęciem decyzji sprawdź następujące punkty:

• Mam dokument – podpisaną umowę o pracę albo precyzyjną promesę.
• Znam warunki – dokument określa stanowisko, wynagrodzenie, wymiar czasu pracy, miejsce i datę rozpoczęcia.
• Mam dowody – zachowałem kopie dokumentów, ofertę i korespondencję rekrutacyjną.
• Znam swój okres wypowiedzenia – wiem, kiedy realnie mogę zakończyć obecną pracę.
• Rozważyłem porozumienie stron – sprawdziłem, czy obecny pracodawca zgodzi się na wcześniejsze odejście.
• Rozumiem ryzyko – wiem, że nawet podpisana umowa nie wyklucza późniejszego rozwiązania jej zgodnie z prawem.

Najbezpieczniejsza zasada przy zmianie pracy brzmi: brak konkretnego dokumentu oznacza brak wypowiedzenia. Umowa o pracę z odroczonym terminem daje zwykle silniejszą ochronę niż promesa, a promesa jest lepsza niż ustna obietnica lub ogólny mail. Żadne z tych rozwiązań nie usuwa całkowicie ryzyka, ale pozwala ograniczyć spór o to, co przyszły pracodawca rzeczywiście zobowiązał się zrobić.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W przypadku wycofania oferty po złożeniu wypowiedzenia lub powstania szkody finansowej skonsultuj dokumenty z prawnikiem.