Tak, zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia może przysługiwać, ale trzeba spełnić warunki określone w ustawie zasiłkowej. Jeżeli choroba rozpoczęła się jeszcze w czasie pracy, zwolnienie musi trwać nieprzerwanie po rozwiązaniu umowy. Gdy niezdolność powstała dopiero po ustaniu zatrudnienia, musi rozpocząć się w ciągu 14 dni i trwać bez przerwy co najmniej 30 dni. Przy chorobie zakaźnej oznaczonej kodem „E” termin wynosi 3 miesiące. Po ustaniu umowy świadczenie wypłaca ZUS, a standardowy limit wypłaty za okres po ustaniu ubezpieczenia wynosi 91 dni.
Kiedy dokładnie przysługuje zasiłek po ustaniu zatrudnienia?
Prawo do świadczenia zależy przede wszystkim od tego, kiedy rozpoczęła się niezdolność do pracy. Trzeba też odróżnić wynagrodzenie chorobowe od zasiłku. Wynagrodzenie chorobowe przysługuje pracownikowi od pracodawcy za pierwsze 33 dni choroby w roku kalendarzowym, a po ukończeniu 50. roku życia – za pierwsze 14 dni. Po rozwiązaniu umowy były pracownik nie otrzymuje już wynagrodzenia chorobowego. Za dalszy okres może otrzymać zasiłek chorobowy finansowany przez ZUS.
| Scenariusz | Warunki nabycia prawa | Płatnik |
|---|---|---|
| Choroba rozpoczęła się w trakcie zatrudnienia | Niezdolność do pracy trwa nieprzerwanie po rozwiązaniu lub wygaśnięciu umowy. Nie obowiązuje dodatkowy warunek 30 dni po ustaniu zatrudnienia. | Pracodawca za okres zatrudnienia, a ZUS za okres po ustaniu ubezpieczenia |
| Choroba rozpoczęła się po ustaniu zatrudnienia | Niezdolność powstała w ciągu 14 dni od ustania ubezpieczenia i trwa nieprzerwanie co najmniej 30 dni. | ZUS |
| Choroba zakaźna | Niezdolność powstała w ciągu 3 miesięcy od ustania ubezpieczenia, a zaświadczenie zawiera kod „E”. Musi trwać nieprzerwanie co najmniej 30 dni. | ZUS |
Przykładowo, jeśli umowa kończy się 31 lipca, a zwolnienie rozpoczyna się 5 sierpnia i obejmuje co najmniej 30 dni bez przerwy, mogą zostać spełnione warunki do wypłaty zasiłku. Jeżeli pierwsza niezdolność powstanie dopiero 21 sierpnia, zwykła choroba rozpocznie się już po upływie 14 dni. Wyjątkiem może być choroba zakaźna objęta regułą trzech miesięcy.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy e-ZLA zaczęło się jeszcze przed końcem umowy. Wtedy nie trzeba, aby część zwolnienia przypadająca po ustaniu zatrudnienia trwała 30 dni. Istotne jest, aby niezdolność do pracy była nieprzerwana. Pracodawca rozlicza okres do dnia ustania stosunku pracy, natomiast od następnego dnia zasiłek może wypłacać ZUS.
Jak długo można pobierać zasiłek po ustaniu zatrudnienia?
Za okres niezdolności do pracy przypadający po ustaniu ubezpieczenia zasiłek przysługuje co do zasady maksymalnie przez 91 dni. Limit ten liczy się od dnia następującego po ustaniu ubezpieczenia, jeżeli choroba zaczęła się jeszcze w czasie zatrudnienia, albo od dnia powstania niezdolności, gdy choroba rozpoczęła się już po rozwiązaniu umowy.
| Rodzaj niezdolności | Limit | Znaczenie po ustaniu zatrudnienia |
|---|---|---|
| Zwykła choroba | 91 dni po ustaniu ubezpieczenia, z uwzględnieniem ogólnego limitu okresu zasiłkowego | Zasiłek nie jest wypłacany bezterminowo, nawet gdy zwolnienie trwa dłużej |
| Gruźlica lub niezdolność przypadająca w czasie ciąży | Do 270 dni | Ograniczenie do 91 dni nie ma zastosowania |
| Badania lub zabieg związany z dawstwem komórek, tkanek i narządów | Do 182 dni | Obowiązuje wyjątek od limitu 91 dni |
Limit 91 dni nie zastępuje ogólnego okresu zasiłkowego. Zasiłek co do zasady może przysługiwać przez 182 dni, a w przypadku gruźlicy lub niezdolności przypadającej w czasie ciąży – przez 270 dni. Jeżeli część tego okresu została już wykorzystana przed rozwiązaniem umowy, po ustaniu zatrudnienia pozostaje tylko niewykorzystana część ogólnego limitu.
Do jednego okresu zasiłkowego wlicza się także wcześniejsze okresy niezdolności do pracy, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 60 dni. Kolejne zwolnienia lekarskie nie wydłużają ustawowego limitu. Przy chorobie rozpoczętej po ustaniu zatrudnienia muszą jednak zachować ciągłość, aby spełnić warunek co najmniej 30 dni nieprzerwanej niezdolności.
Kiedy ZUS odmówi wypłaty zasiłku?
Spełnienie warunku dotyczącego terminu rozpoczęcia choroby i jej długości nie zawsze wystarcza. Zasiłek po ustaniu zatrudnienia nie przysługuje w szczególności, gdy:
- Masz ustalone prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy albo świadczenia o podobnym charakterze.
- Kontynuujesz lub podejmujesz działalność zarobkową, która daje tytuł do ubezpieczenia chorobowego albo zapewnia prawo do świadczeń za czas choroby.
- Masz prawo do zasiłku dla bezrobotnych, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego.
- Nie nabyłeś prawa do świadczenia w czasie ubezpieczenia, ponieważ nie został spełniony wymagany okres wyczekiwania.
- Ubezpieczenie ustało po wyczerpaniu pełnego okresu pobierania zasiłku chorobowego.
- Podlegasz obowiązkowo ubezpieczeniu społecznemu rolników.
Okres wyczekiwania przy obowiązkowym ubezpieczeniu chorobowym wynosi co do zasady 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia, a przy dobrowolnym ubezpieczeniu – 90 dni. Do okresu wyczekiwania mogą mieć zastosowanie ustawowe wyjątki, dlatego w nietypowej sytuacji trzeba sprawdzić wcześniejsze okresy ubezpieczenia i podstawę objęcia ubezpieczeniem.
Jakie dokumenty złożyć, aby otrzymać świadczenie?
ZUS nie ustala wypłaty wyłącznie na podstawie samego zakończenia umowy. Były ubezpieczony powinien złożyć wniosek i dopilnować, aby ZUS otrzymał dokumenty potrzebne do oceny prawa do świadczenia oraz jego wysokości.
- Zadbaj o e-ZLA – elektroniczne zwolnienie lekarskie jest przekazywane do systemu ZUS. Przy pierwszym zwolnieniu po ustaniu zatrudnienia lekarz może potrzebować danych byłego płatnika składek, w tym jego numeru NIP.
- Złóż wniosek o zasiłek – służy do tego formularz ZUS Z-53. Wniosek jest potrzebny, ponieważ wypłata po ustaniu zatrudnienia nie następuje automatycznie w każdym przypadku.
- Dopilnuj formularza ZUS Z-3 – były pracodawca przekazuje do ZUS zaświadczenie płatnika składek. Dokument zawiera dane potrzebne do ustalenia podstawy wymiaru zasiłku.
- Przekaż dodatkowe dokumenty, jeśli ZUS ich zażąda – może to dotyczyć informacji o ustaniu zatrudnienia, innych tytułach ubezpieczenia albo okolicznościach wyłączających prawo do świadczenia.
Przy e-ZLA nie trzeba dostarczać papierowego zwolnienia tylko dlatego, że umowa już się zakończyła. Jeżeli jednak otrzymasz papierowy wydruk dokumentu, sprawdź aktualne wymagania ZUS dotyczące jego przekazania i terminów. W razie sporu o prawo do świadczenia, okres wypłaty lub ciągłość niezdolności decyzję ZUS można zakwestionować w trybie odwoławczym.
Najważniejsze są trzy daty: dzień ustania zatrudnienia, pierwszy dzień niezdolności do pracy oraz okres, przez który zwolnienie trwa bez przerwy. To one decydują, czy zastosowanie ma kontynuacja choroby rozpoczętej w czasie pracy, czy rygorystyczna zasada 14 dni i 30 dni nieprzerwanej niezdolności po rozwiązaniu umowy.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. W sprawie spornej lub nietypowej sytuacji warto skontaktować się z ZUS albo specjalistą z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.
