Kwota wolna od podatku od darowizny wynosi 36 120 zł dla I grupy podatkowej, 27 090 zł dla II grupy i 5 733 zł dla III grupy. Limity dotyczą łącznej wartości darowizn od jednej osoby z roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, oraz pięciu poprzednich lat. Podatek nalicza się wyłącznie od nadwyżki ponad właściwy limit.
Kwoty wolne od podatku od darowizny
To, ile wynosi kwota wolna od podatku od darowizny, zależy od relacji między darczyńcą a obdarowanym. Obowiązek podatkowy spoczywa na osobie, która otrzymała darowiznę.
| Grupa podatkowa | Kwota wolna |
|---|---|
| I grupa | 36 120 zł |
| II grupa | 27 090 zł |
| III grupa | 5 733 zł |
Limitu nie odnosi się wyłącznie do jednej umowy. Sumuje się czystą wartość rzeczy i praw majątkowych otrzymanych od tego samego darczyńcy w roku ostatniej darowizny oraz w pięciu latach poprzedzających ten rok. Nie sumuje się natomiast darowizn otrzymanych od różnych osób.
Po przekroczeniu limitu podatek oblicza się od nadwyżki ponad kwotę wolną, a nie od całej wartości darowizn. Przykładowo, jeżeli osoba z III grupy otrzyma od jednego darczyńcy 8 000 zł, podstawą opodatkowania będzie 2 267 zł, o ile w analizowanym okresie nie było innych darowizn od tej osoby.
Do której grupy podatkowej należy obdarowany?
Grupę podatkową ustala się na podstawie osobistego stosunku obdarowanego do darczyńcy. Przypisanie do grupy decyduje o wysokości limitu oraz ewentualnego podatku.
| Grupa | Kto należy |
|---|---|
| I grupa | Małżonek, rodzice, dziadkowie, dzieci, wnuki, prawnuki, pasierb, ojczym, macocha, rodzeństwo, teściowie, zięć i synowa. |
| II grupa | Dzieci rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, czyli ciotki i wujowie, a także między innymi małżonkowie rodzeństwa, rodzeństwo małżonków i małżonkowie innych zstępnych. |
| III grupa | Pozostali nabywcy, w tym osoby niespokrewnione, znajomi i sąsiedzi. |
W ramach I grupy wyróżnia się tak zwaną grupę 0. Należą do niej małżonek, dzieci, wnuki, prawnuki, rodzice, dziadkowie, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha. Te osoby mogą skorzystać z pełnego zwolnienia z podatku, bez limitu kwotowego, jeżeli spełnią dodatkowe warunki.
Co zrobić po otrzymaniu darowizny?
Po otrzymaniu darowizny trzeba ustalić grupę podatkową, zsumować nabycia od tego samego darczyńcy i sprawdzić właściwy termin. Postępowanie wygląda następująco:
- Sprawdź limit – zsumuj darowizny od jednej osoby z roku ostatniego nabycia i pięciu poprzednich lat.
- Wybierz formularz – dla grupy 0 stosuje się SD-Z2, natomiast przy opodatkowanej darowiźnie od pozostałych osób składa się SD-3.
- Zachowaj termin – SD-Z2 należy złożyć w ciągu 6 miesięcy, a SD-3 w ciągu 1 miesiąca od powstania obowiązku podatkowego.
Formularz SD-Z2 jest zgłoszeniem nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych. Dotyczy przede wszystkim darowizn od osób z grupy 0, gdy obdarowany chce skorzystać z całkowitego zwolnienia.
SD-3 jest zeznaniem podatkowym. Składa się je, gdy darowizna od osoby spoza grupy 0 przekracza kwotę wolną. Podatek ustala organ podatkowy, a obdarowany rozlicza nadwyżkę zgodnie z decyzją.
Grupa 0 – kiedy darowizna jest całkowicie zwolniona?
Darowizna od osoby z grupy 0 może być zwolniona w całości, nawet gdy przekracza 36 120 zł. Warunkiem jest zgłoszenie nabycia na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy. Jeżeli darowizna ma formę pieniężną, trzeba także udokumentować jej przekazanie na rachunek płatniczy obdarowanego, rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, ewentualnie przekazem pocztowym.
Przekazanie pieniędzy w gotówce może pozbawić obdarowanego prawa do tego szczególnego zwolnienia. Przy darowiźnie nieruchomości zawartej w formie aktu notarialnego obowiązki formalne mogą zostać wykonane przez notariusza, dlatego sposób zawarcia umowy ma znaczenie.
O czym pamiętać przy rozliczeniu darowizny?
Najczęstsze błędy dotyczą nieprawidłowego ustalenia darczyńcy, terminu albo sposobu udokumentowania pieniędzy. Przy rozliczeniu sprawdź przede wszystkim:
- Darowizny sumuje się od jednej osoby, a nie od wszystkich darczyńców należących do tej samej grupy.
- Podatek dotyczy tylko nadwyżki ponad kwotę wolną właściwą dla grupy podatkowej.
- Przy darowiźnie pieniężnej dla grupy 0 potrzebny jest dowód przekazania środków na rachunek lub przekazem pocztowym.
- Za niedopełnienie obowiązku zgłoszenia w terminie można utracić prawo do pełnego zwolnienia.
Najważniejsze jest więc rozróżnienie między zwykłą kwotą wolną dla I, II i III grupy a pełnym zwolnieniem dla grupy 0. W pierwszym przypadku po przekroczeniu limitu składa się SD-3 i rozlicza podatek od nadwyżki. W drugim trzeba złożyć SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy oraz prawidłowo udokumentować pieniądze.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej. Przy darowiźnie o znacznej wartości lub skomplikowanym stanie faktycznym sposób rozliczenia warto potwierdzić w urzędzie skarbowym albo u doradcy podatkowego.
